-    

Snano sy so hižo raz prašał/a, kak sy nastał/a. Jeli so dokładnišo z tutym prašenjom zaběraš, budźeš zwěsćić, zo je prawy dźiw, zo sy runje ty nastał/a.
Nowy čłowjek nastanje, hdyž so jejkowa bańka žony a symjentna bańka muža w ćěle žony zjednoćitej. Tute zjednoćenje mjenujemy tež wopłodźenje. Wopłodźena jejkowa bańka so potom přeco zaso dźěli a nastanje tak mjenowany embryo. Z tutoho wuwije so dźěćo, kotrež po něhdźe dźewjeć měsacach samodruhosće při porodźe maćerny brjuch wopušći. Ale hišće raz pomału a dokładnišo.

Hdyž je žona samodruha, prajimy serbske, zo pola nich baćon lěta. Wězo mjeztym wěš, zo njepřinjese baćon babyje.

Kóždy měsac nowe jejko

Jejkowe bańki nastawaja we woběmaj jejkownikomaj žony. Kóždy měsac pušći so z kóždeho jejkownika zrała jejkowa bańka do jejkowoda. Prawje, to stej potajkim dwě jejce. Zwjetša so wonej po dwěmaj tydźenjomaj zhromadnje ze slinowku a chětro wjele kreje wustorčitej, potom ma holca abo žona menstruaciju. Rědši pad je, zo so jejkowa bańka wopłodźi. K tomu je wězo muž trěbny. Jeli mataj so muž a žona jara rady, chcetaj tež hromadźe spać. To mjenuje so tež seks abo splažny wobchad a je něšto jara rjane, jeli maš tamneho rady.

Wopłodźenje - mały dźiw

Při splažnym wobchadźe wustorči muž z penisa spermu do waginy žony. W nim su miliony symjentnych bańkow abo spermijow, kiž so w mudomaj produkuja a składuja. Symjentne bańki maja mału wopušku a pućuja z jeje pomocu dale hač do rodźeńcy a samo do jejkowoda žony. Je to prawa honjeńca, wjele z nich pak wostanu po puću wisajo abo so dosć njehibaja. Hdyž docpěje jedna spermija jejkowu bańku a so přez jeje sćěnu předrěje, je jejko wopłodźene. Hnydom započnje so jejkowa bańka přeměnjeć, skrućuje swoje sćěny, tak zo njemóže so hižo dalša spermija do njeje předrěć. Kaž widźiš, je to kóždy raz mały dźiw, zo je so runje tuta jedna spermija do jejkoweje bańki dóstała.

W 10. tydźenju je baby wulki kaž truskalca, a hižo je widźeć hotowa hłowa. Z ultrazwukom móže lěkar wuwiće babyja wobkedźbować.

Wot bańki k embryju

Z pomocu małych libotatych kosmičkow transportuje so tuta přeco dale so dźělaca jejkowa bańka do rodźeńcy. Z jejka nastanje mała kulka z něhdźe sto bańkow. Tuta je něhdźe tak wulka kaž hejka jehły a zahnězdźi so w rodźeńcy. Nětko je žona samodruha. Z někotrych wonkownych bańkow kulki a slinowki w rodźeńcy wuwije so placenta. W njej su žiłki maćerje a embryja we wuskim kontakće. Wšitke trěbne maćizny za wuwiće a rosćenje, kaž kislik abo wutki dóstanje embryo přez tutón wosebity organ. So wuwiwacy embryo je w pucherju přez porodnu wodu škitany. Tuta zadźěwa, zo so storki abo střasenja na embryo daledadźa.

Wuwiće embrya

Embryo so spěšnje wuwije. Po prěnim měsacu samodruhosće je něhdźe 0,4 cm wulki, kónc druheho měsaca 3 cm a kónc třećeho měsaca hižo 6 cm wulki a něhdźe 20 g ćežki. Wotnětka mjenujemy hišće njenarodźene dźěćo fetus. Wot 14. tydźenja su wšitke organy, kaž wutroba, jěrchenjej, črjewa a čuwowy system wuwite. Wot 16. tydźenja móže so fetus hibać. Pohiby bywaja stajnje sylniše a mać dźěsća je dokładnje začuwa. W 20. tydźenju ma fetus tež hižo nochće a brjowki. Po něhdźe dźewjeć měsacach žona dźěćo porodźi. Přerěznje su ćěšenki při porodźe něhdźe 50 cm wulke a 3200 g (holcy) do 3400 g (hólcy) ćežke. ćěšenki pija mloko maćerje. Tute so w mlóčnych žałzach w nadromaj maćerje produkuje. Mloko wobsahuje wšitke trěbne wutki, kaž tuki, bělki, wuhlikowe hydraty a witaminy, ale tež wšelake maćizny, kiž trjeba ćěšenk při wotwobaranju chorosćow.

Słowničk:

horje

hlej tež: