a

 

Wellen

 

b i b l l l    l l l l
l l l l l l l l l l l l

 

Arnošt Bart bě ratar, překupc a zapósłanc sakskeho krajneho sejma, kotryž pochadźeše z ewangelskeje wsy Brězynki na sewjer wot Budyšina.
Wón hraješe wodźacu rólu w serbskim narodnym hibanju do a po prěnjej swětowej wójnje, kotraž traješe wot 1914 do 1918.

 

Arnošt Bart wobdźěli so 1919 jako zastupjer Serbow na měrowej konferency w Parisu, kotraž wotmě so we Versaillesu

Arnošt Bart bě čłowjek wjesołeje a optimistiskeje powahi, połny nadźije a stroweho rozuma. Móžeše jara derje rěčeć, wědźeše ludźi putać, za nowe ideje zahorjeć a złe wobstejnosće šwikać.
Bart běše wěriwy ewangelski křesćan.

Šula a kubłanje

Jako so Bart 29.08.1870 w Lětonju, wsy blisko Brězynki, narodźi, wojowachu Němcy runje přećiwo Francoskej. Tuta wójna skónči so 1871 a zdobom zjednoćichu so wšě němske wójwodstwa a kralestwa do Němskeho mócnarstwa.
Němska wjedźeše tehdy surowu ekspansisku politiku a prócowaše so wo jednotny narodny stat. Mjeńše w Němskej bydlace ludy kaž Polacy, Danojo, Serbja abo Francozojo w Elsaßlothringskej (dźensniša Francoska) ćerpjachu pod politiku germanizacije.
Hdyž chodźeše Bart do šule, so tam lědma serbsce wučeše a wšudźe so přećiwo Serbam šćuwaše. Jeho sobušulerjo mjenowachu jeho husto "wend'sche Kacke".
Po šuli kubłaše so Arnošt na překupca w Budyšinje. Tu zezna Michała Hórnika, kotryž jeho za Serbstwo zahori.
Po kubłanju dźěše 19-lětny do Lipska, Berlina a Łuchowa (pódla Złeho Komorowa) dźěłać. Připódla wuknješe pilnje francošćinu, jendźelšćinu a rušćinu. 1892 pućowaše poł lěta po Francoskej a Italskej.

Bartowe skutkowanje na narodnym polu

Jako 23-lětny nawróći so Arnošt Bart domoj a přewza staršisku małku žiwnosć. Prócowaše so wo to, zo bychu Serbja swoje bohate herbstwo spóznali a hajili. Tohodla załoži 1893 wjesne towarstwo w Chwaćicach (wjes pódla Brězynki) z chórom a dźiwadłowej skupinu. Lětnje k hodam wobradźachu čłonojo towarstwa chudym dźěćom.
Mali a srěni ratarjo mějachu tehdy wulke ćeže. Woni wotnajachu za drohi fenk pódu wot ryćerkublerjow a wulkoležownosćerjow, kotřiž wobsedźachu wjace hač połojcu wšeje ratarskeje pódy. Wjele małych burow zbankrotowa.
Bart so za nich zasadźowaše. Pisaše protestne listy, wuwučowaše jich bjezpłatnje w prawniskich naležnosćach a podpěrowaše jich w nuzy pjenježnje a na druhe wašnje.
Wot lěta 1909 hač do 1919 wojowaše jako zapósłanc w sakskim krajnym sejmje za prawa burow a Serbow.
Wjeršk spjećowanja Serbow přećiwo wyšnosći a ryćerkublerjam bě załoženje Domowiny 13.11.1912 we Wojerecach. Bart bě hłowny iniciator a jeje prěni předsyda. Z tym wutwori so zwjazk wšěch serbskich towarstwow, kotryž měješe wo narodne prawa Serbow wojować, powučace přednoški poskićeć, w hospodarskich a prawizniskich prašenjach radźić a žadanja wjesneje chudźiny za pódu přetłóčić. Moto bě: "Zdźeržeć, zbudźować, rozwučować!"

Po prěnjej swětowej wójnje

Jako zastupjer Serbstwa poda so Bart hromadźe z Janom Brylom 1919 na měrowu konferencu do Parisa ze zaměrom wutworjenja serbskeho stata, štož bohužel zwrěšći.
Wot 1920 do 1927 bě wón předsyda Domowiny a skutkowaše dale na nimale kóždym polu narodneho dźěła. Potom bu politiskich rozestajenjow w Serbach dla ze zjawnych pozicijow wutłóčeny.
15.02.1956 zemrě 88-lětny w Brězynce.

 

horje

 

 

 

 

 

 

 

hlej tež: