Sy hižo raz wo dźělenju Čerwjeneho morja, wo so palacym ćernjowym kerku, kiž so njespali, abo wo Józefu, kotrehož jeho jědnaće bratrow do Egyptowskeje předachu, słyšał? To su wšo stawizny z biblije. Biblija je zakład křesćanskeje wěry a mjenuje so tež "Swjate pismo" abo "Słowo Bože". Słowo "biblija" pochadźa z grjekskeho ta biblia a rěka přełožene "knihi". Biblija njeje zwisowacy tekst. Před něhdźe 3000 lětami počachu teksty, kiž su w njej zapřijate, zapisować, a traješe něhdźe 1000 lět, doniž njebě zběrka tajka, kajkuž ju dźensa wužiwamy.

Biblija wobsteji ze Stareho zakonja a z Noweho zakonja.

Biblija pak njeje prosće stawizniska kniha, ale nabožny spis wo swědčenju a wotkrywanju Boha w swěće. Wěriwemu křesćanej da wona wotmołwy na prašenja, kak je Bóh swět stworił abo kak maja ludźo mjez sobu wobchadźeć. Njeje pak dopokazujomne, hač je to, štož je w biblije napisane, wěrne.

Što je Stary zakoń?

Biblija wobsteji z dweju dźělow: ze Stareho a Noweho zakonja. Tež Židźa česćuja sej Stary zakoń jako Swjate pismo a mjenuja jón Tenach.

Stary testament mjenuje so tež Stary zwjazk a powěda wo stawiznach israelskeho luda. Bóh bě z israelskim ludom do zwjazka stupił: Wjedźe Israelitow k zbóžnosći, jeli woni jeho jako jeničkeho Boha spóznaja a připóznaja. Do toho, ale tež hišće po tym mějachu mjenujcy wjacorych bohow.

Jedna z najwažnišich stawiznow Stareho zakonja - Wućah z Egyptowskeje

Jedna z centralnych wosobow Stareho testamenta je Mójzes. Israelitam njeje so stajnje derje šło w kraju Kanaanje (w dźensnišej Palestinje). Wadźachu so a wojowachu z druhimi wobydlerjemi kraja. Jednoho dnja ćehnjechu Israelića wulkeho hłoda dla do bohateje Egyptowskeje. Tam pak buchu woni potłóčowani a dyrbjachu jako njewólnicy dźěłać. Farao (kral Egyptowčanow) da samo raz wšěch nowonarodźenych z israelskeho ludu zabić. Jedyn ćěšenk pak bu wuchowany: Mójzes. Bóh da jemu nadawk, israelski lud z Egyptowskeje wuwjesć.

Srjedź nocy wućahnychu tuž Israelića z Egyptowskeje. Jako farao to nazajtra pytny, wupósła swojich wojakow na konjach a wozach, zo bychu Israelitow dosćahnyli a pochłostali. Israelića bližachu so runje Čerwjenemu morju. Z Bójskej pomocu zamó Mójzes ze swojim kijom morjo dźělić, a Israelića přeprěčichu tuž Čerwjene morjo na suchim. Za nimi ćěrjachu Egyptowčenjo na swojich konjach. Morjo pak so za Israelitami zaso začini a Egyptowčenjo so w nim zatepichu. Mójzes wjedźeše swój lud přez pusćinu wróćo do dźensnišeho Israela. W pusćinje na horje Sinai přepoda jemu Bóh dźesać kaznjow. Hač do dźensnišeho pokazuja tute ludźom, kak maja prawje jednać a kak móža derje hromadźe žiwi być.

Nowy zakoń

Druhi dźěl biblije je Nowy zakoń. Za křesćanow je wón wažniši hač Stary zakoń. W nim powěda so wo Jězusu Chrystusu, Božim synu, kiž je jako čłowjek na zemju přišoł. Přez njeho chcyše so Bóh čłowjekam zbližić. Jězus powědaše ludźom wo Božej lubosći a skutkowaše wjele dźiwow.

W Nowym testamenće wobhladuje so přichad Jězusa jako dopjelnjenje wěšćenjow a připowědźenjow Stareho testamenta. Jězus je potajkim připowědźeny Mesias (wumóžnik), na kotrehož Židźa hišće dźensa połni nadźije čakaja.

Listy, dobre powěsće a profetiska wizija

Nowy zakoń wobsteji ze štyrjoch ewangelijow, štož woznamjenja "dobra powěsć".
Dale wopřija Nowy testament stawizny japoštołow, 21 listow křesćanskim wosadam a apokalypsu. Apokalypsa je profetiska wizija wo hrózbnym kóncu swěta a na to sćěhowacym přichadźe Božeho kralestwa.

Ewangelije su nastali mjez 60 a 130 po narodźe Chrystusa. Wone su pomjenowane po přiwisnikach Jězusa, kiž su je zestajili: Mark, Matej, Lukaš a Jan. W nich zhoniš to najwažniše ze žiwjenja Jězusa. Čitaš, kak je Jězus dźiwy skutkował, ludźi hojił abo jim wo prawej wěrje a dowěrje k Bohu powědał.
Stawizny japoštołow (japoštołske skutki) powědaja wo załoženju prěnich wosadow přez japoštołow po smjerći Jězusa. W listach Romjanam, Korinćanam a druhim steja rady a přikazy za wosady, kak maja mjez sobu wobchadźeć abo so po rozkorach wujednać a kak maja Bože słowo rozumić.

Što je najwažniša kaznja?

Najwažniša kaznja Noweho zakonja wobsteji z dweju dźělow. Jězus ju tak zjima: "Lubuj Knjeza, swojeho Boha, z cyłeje wutroby, z cyłej wolu a z cyłym rozumom!" a "Lubuj swojeho blišeho kaž sebje samoho!" To rěka, zo steji Bóh na prěnim městnje a zo njeměł nichtó jenož na sebje myslić, ale tež na swojich blišich. A to njeje wězo husto tak lochko.

horje

hlej tež: