Hdyž so přez něšto jara wjeseliš, ći něšto wosebje derje zesłodźi, hdyž maš strach, so před něčim grawaš abo hdyž je ći zyma - potom dóstanješ zwjetša husacu kožu. Wosebje na rukomaj a nohomaj dopomina nas w tutym wokomiku koža na "hórkatu" kožu husycy. Tohodla mjenuje so zjaw tež "husaca koža". Jeli chceš so jónu porjadnje naduwać, měł/a sej łaćonske pomjenowanje "cutis anserina" spomjatkować.

Hdyž přińdźe přikaz "husaca koža", sćehnje so muskl hromadźe. Při tym nastanje małe wuhorbjenje kože a runočasnje so włosa padorunje zruna.

A kak to dźe?

Přez kožu, woči, wuši, čuch, słodowe organy abo přez jednore dopomnjeće dóstanje naše ćěło powabk (Reiz). Pak přez mozy, pak direktnje wot kože da so powabk přez čuwy dale na nerwowy system w rjapowym mozowcu (Rückenmark). Tam "přeměni" so powěsć čuwow na přikaz a pósćele so na kóžne muskle włosow.
Kóžda włosa leži mjenujcy nakósnje na koži a je z kóžnym musklom zwjazana. Muskl zwjazuje potajkim korjeń włosy z kožu a rěka łaćonsce "musculus arrector pili" (za naduwakow). Hdyž přińdźe nětko přikaz "husaca koža", sćehnje so muskl hromadźe. Při tym nastanje małe wuhorbjenje kože a runočasnje so włosa padorunje zruna.
Wšitko wotběži awtomatisce, bjeztoho zo wo tym přemyslujemy. Tajku njewědomu reakciju mjenujemy refleks. Při tym wotběža w našim ćěle wjacore procesy runočasnje. Nimo přikaza za husacu kožu słušeja k tomu tež pukotanje wutroby, začerwjenjenje mjezwoča, zbožowne smějkotanje, strachoćiwe zakřičenje atd.

Za čo to trjebamy?

Husacu kožu smy wot našich prjedownikow zdźědźili. Tutych nješkitaše drasta přez zymnym wjedrom abo smalacym słóncom, ale kožuch. Zrunachu-li so włosy do wysokosće, powjetšichu so mjezyrumy mjez jednotliwymi włosami. Tak nastaty powětrowy polster škitaše ćěło před zymu a móžnym wuchłódźenjom. Dźensa pak mamy tak mało włosow na ćěle, zo nima husaca koža přewulki efekt. Zwěrjata z kožuchom abo pjerjemi pak "cutis anserina" přeco hišće wohrěwa. Nimo toho wužiwaja ju k mjezsobnemu dorozumjenju. Psy, kóčki a dalše cycaki nastajeja tyłowe kosmy, hdyž chcedźe druhim zwěrjatam abo čłowjekej hrozyć. Tak zdadźa so přećiwnikej wjetše a nadźijeja so, zo so wón wróćo sćehnje.

horje

hlej tež: