Hdyž maš smorkawu a kašel, ma imunowy system wjele za dźěło.

Rozbudźaki - njepřećeljo našeho ćěła

Hriby, bakterije abo wiry, kiž chorosće na rostliny, zwěrjata abo na čłowjeka přenjesu, mjenujemy rozbudźaki. Žiwochi schorjeja wosebje potom, hdyž zadobudu so jědojte maćizny do ćěła. Tole mjenujemy infekciju. Infekciske chorosće maja zwjetša wěsty wotběh z typiskimi zjawami chorosće. Tak započina so gripa, hdyž zadobudu so wiry do ćěła. Za jara krótki čas rozmnoža so wiry w twojich bańkach. Hižo po někotrych hodźinach abo tež dnjach pokazaja so prěnje zjawy gripy: zymica, bolenje hłowy a mučnota, bolenje stawow, suchi kašel a sucha šija. Na tutych spóznaje lěkar chorosć a móže ju z medikamentami lěkować.

Rozbudźaki zadobudu so wosebje přez woči, nós, hubu, wuši, splažne organy, after abo wočinjene rany do našeho ćěła. Přenjesć móže so chorosć wot čłowjeka k čłowjekej na najwšelakoriše wašnje: přez natřichnjenje abo nakašlowanje (na př. torhacy kašel), přez powětr (na př. tuberkuloza płucow), přez nješkitany splažny wobchad (na př. AIDS), přez žiwidła kaž wodu abo sad abo přez zwěrjata (na př. malarija přez kuntwory).

Ćěło trjeba wotpočink, zo by so cyle na zničenje bakterijow abo wirow koncentrować móhło.

Imunowy system so aktiwizuje

Wot spočatka infekcije přez rozmnoženje rozbudźakow hač k doskónčnemu wudyrjenju chorosće mobilizuje naše ćěło wotwobaranske maćizny přez tak mjenowany imunowy system. Tutón podpěruje zničenje bakterijow abo wirow, tak zo chorosć docyła njewudyri abo zo so při chorosći spěšnje zaso wustrowiš. K imunowemu systemej čłowjeka słušeja organy kaž tymus (kiž leži wyše wutroby), šlezna, wačkojty přiwisk, mozowc a lymfowe sučki. W mozowcu wutworja so běłe krejne ćěleska, tak mjenowane lymfocyty. Tute wukonjeja wažne funkcije při wotwobaranju hrožacych chorosćow.

Wotwobaranske strategije

Strowa a njezranjena koža znjemóžni rozbudźakam přistup do ćěła. Mokre maćizny w nosu, sliny w hubje a sylzowa mokrizna we wočomaj wobdawaja rozbudźaki chorosćow tak, zo zwjetša docyła dale do ćěła nutř njepřińdu. Kisalina žołdka zniči wjele bakterijow, kiž ze zežiwidłami sobu spóžěramy. Tak mjenowane fagocyty, podskupina běłych krejnych ćěleskow, "zežeru" wiry abo bakterije. Tute bańki njenamakamy jenož w kreji, ale tež we włokninach našeho ćěła. Tak nadeńdu wjetšinu rozbudźakow, wšojedne, hač su so tute w małym palcu abo we wuchu zadobyli. Rozbudźaki so hnydom znješkódnjeja, tak zo chorosć zwjetša docyła njewudyri.

Podpěraj swój imunowy system wosebje ze strowym zežiwjenjom, a sy-li schorjeł, z wotpowědnymi lěkami.

Wospjetny nadpad

Hdyž sy hižo raz gripu měł/a, a hdyž zadobudu so znowa samsne wiry do twojeho ćěła, reaguje tute ze specifiskej imunowej reakciju. Přećiwo znatym wiram je twoje ćěło tak mjenowane antićěleska wuwiło, z kotrymiž so gripowe wiry znješkódnja. Wěste lymfocyty su sebi natwar rozbudźaka spomjatkowali a antićěleska, potajkim wotwobaransku maćiznu, wuwili. Přez spěšnu produkciju antićěleskow móže so ćěło přećiwo chorosći wobarać, tak zo scyła njeschoriš abo so jara spěšnje zaso wustrowiš.

słowničk:

horje

hlej tež: