Prasak - leksikon za serbske dzeci

Zawěsće wozmješ kóžde ranje swoje jeansy z kamora. Ale wěš tež, kak su wone nastali?

Čehodla rěkaja jeansy runje "jeansy"?

Jeansy su z bałmy. Płat pochadźa z italskeho města Genua. Francoske mjeno za Genua je "Gênes". W ameriskej wobchadnej rěči přetwori so francoske mjeno na "Jeans" abo serbsce jeansy.
Módry płat rěka "Serge de Nîmes" (serbsce: "tkanina z města Nîmes") abo skrótka "denim". Denim je módra barbjena bałma. Tak je potajkim mjeno "denim jeansy" nastało.

Štó je prěnje jeansy zešił?

Němski płatowy wikowar Levi Strauss wupućowa w lěće 1847 do San Franciska (USA). Tam zhotowješe za złotokoparjow robustnu dźěłansku drastu z brunych stanowych planow. Šewc Jacob Davis měješe ideju, šowy z nitami zesylnić. Ale njeměješe pjenjezy za přizjewjenje patenta a přewostaji tuž swoju ideju Straussej.
1872 zesylnichu prěni raz róžki zakow z nitami a jeansy dóstachu swoje charakteristiske oranžojte šowy.
20. meje 1873 přizjewištaj patent na mjeno jeansy.

Jeansy - symbol noweho časa

Po Druhej swětowej wójnje, za čas hospodarskeho dźiwa, běchu za ludźi materielne hódnoty jara wažne. Młodźina pak pytaše za hinašimi idealemi - za swobodu a njewotwisnosću.
Jich nowe idole běchu hrajerjo kaž Marlon Brando abo James Dean, kotrajž wustupowaštaj we filmach w t-shirće, kožanej kapje a módrych jeansach.
W běhu 1960-tych lět zadomichu so jeansy jako wšědna drasta.

Formy jeansow

zwonojte jeansy (ně.: Schlagjeans):
horjeka a při nadkolenomaj wuske a pod kolenomaj jara šěroke
rołojte jeansy (ně.: Röhrenjeans):
su cyle wuske. Zo bychu jeansy prawje přileželi, maja někotre deleka přidatnje zasmyk.
morchejowa forma (ně.: Karottenschnitt):
horjeka su šěroke a sahaja hač k pupkej; deleka pak su wuske.
jěchanske jeansy (ně.: Reitjeans)
hodźa so za jěchanje, su wuske a derje přilěža. maja swoje šowy na wonkownym boku, zo njebychu na koži tłóčili, nimo toho maja pod kolenomaj přidatny płat.