Słyšiće piratow, kak spěwaja na swojej łódźi?

Piraća - rubježnicy na morju

Čerwjene rubiško abo kłobuk na hłowje, drjewjanu nohu, jenož hišće někotre zuby w hubje a čornu klapu přez wóčko - tak předstajimy sej praweho pirata. Ale što su piraća, kaž jich z filmow a powědančkow znajeće, poprawom cyły dźeń činili? A dawaja dźensa hišće piraća?

Hižo dlěje hač 3000 lět jězdźa piraća po morjach a oceanach swěta. Woni su přeco tam, hdźež su wulke wikowanske łódźe po puću, a čakaja na prawy wokomik za nadpad. Potom z namocu łódź a pasažěrow wurubja. Njebě pak přeco tak, zo běchu piraća po nadpadźe nadobo bohaći. Wězo wočakowachu na kóždej łódźi wulku křinju ze slěbrom, złotakami a drohotnymi diamantami. W někotrych regionach namakachu tež woprawdźe tajke pokłady. Hustohdy pak dyrbjachu so piraća tež z druhimi wěcami spokojić. Hdyž běchu připadnje wikowansku łódź z drjewom abo meblemi nadpadnyli, bě jich wězo koza liznyła.

Són kóždeho pirata - křinja ze slěbrom, złotakami a drohotnymi diamantami.

Ale štó ći piraća poprawom běchu?

Mustwo kapitana wobsteješe z najwšelakorišich ludźi: Nimo dyrdomdejnikow a złóstnikow běchu tež młodostni, zadołženi zemjenjo a něhdyši wojacy na łódźach přistajeni. Komuž wjedro a wichor na morjach nješkodźeše a štóž móžeše ćežko dźěłać a z mječom abo pistolu wobchadźeć, toho so kapitan njeprašeše, što je do toho činił. Za wjetšinu wobsadki započa so na piratowej łódźi nowe žiwjenje.

Piraća w nadawku krala

Mórscy rubježnicy "dźěłachu" zdźěla tež w nadawku krala abo kraja. Dyrbjachu wěste wójnske abo wikowanske łódźe nadpadnyć a sej je zdobyć. Połojcu dobytwy smědźachu sej zdźeržeć, bjez toho, zo jim chłostanje hrožeše. Tamnu połojcu dobytwy a wurubjenu łódź dósta kral. To běše wosebje we wójnskich časach za wobě stronje wunošne zhromadne dźěło, dokelž su na tute wašnje trěbne pjenjezy za financowanje wójny wobstarali.
Wězo běchu tajke zrěčenja z piratami stajnje łoskoćiła wěc. Kaž móžeće sej snano myslić, tući přeco wujednane zrěčenja njedodźeržachu. Tuž njerozeznawachu wulce mjez přećelom a njepřećelom, mjez wójnu a měrom. Hłowna wěc, zo bě dobytk wulki dosć.

Nowonatwar galeony, hoberskeje wikowanskeje a wójnskeje łódźe Španičanow a Portugalčanow.

Kak piraća nadpadnu?

Zo bychu piraća wulke a ćežke płachtaki na wikowanskich čarach dosćahnyli, trjebachu k tomu spěšne łódźe. Tute běchu zwjetša tež z kanonami wuhotowane. Kanony pak woni jenož wužiwachu, hdyž dyrbjachu so wobarać. Wšako nochcychu bjez přičiny na wikowansku łódź třěleć a tak snano wjezwo (Fracht) zničić.
Najwažniše graty namórskich rubježnikow běchu sekera, hoka, wulki nóž a pistola. Zo móžachu so na morjach orientować, mějachu wosebity nastroj. Z nim měrjachu staw słónca na njebju, a tak wědźachu, do kotreho směra jědu. Přez stajne hladanje do słónca wjele piratow na jedne wóčko woslepi. Tohodla nosychu přez slepe wóčko zwjetša čornu klapu.

Nowonatwar ruskeje fregaty, wojerskeje łódźe, kiž přewodźeše a škitaše wikowanske łódźe.

Swoboda, bohatstwo a dyrdomdeje, abo?

We woprawdźitosći pak běše žiwjenje na łódźi jara wobćežne a njepřijomne. K jědźi sydaše stajnje to samsne. Druhdy běchu piraća měsacy dołho po puću, a hdyž buchu zranjeni abo schorjechu, so nichtó wo nich njestaraše, tak zo husto zemrěchu. Najwjetši strach pak njemějachu namórni rubježnicy před smjerću na morju abo při boju. Hišće bóle bojachu so jatby. Jako zajeći čakachu mjenujcy w smjerdźatych, włóžnych a přepjelnjenych pincach na dźeń, na kotrymž mějachu skónčnje wumrěć.

A kak ma so to nětko z tej drjewjanej nohu?

Při bitwach na morjach abo wšědny dźeń na łódźi stachu so wězo tež njezboža a zranjenja. Dokelž wšak njemějachu chorobnu sotru abo lěkarja sobu, dyrbjachu sej piraća w tajkich padach sami pomhać. Tuž bu na př. zranjena noha hustohdy z piłu cyle jednorje wotrězana. Na zbytk nohi přičinichu pacientej kusk drjewa, tak zo móžeše - jeli bě bolostnu proceduru přežiwił - zaso běhać a wojować.

Piratowskich chorhojow je wjele, a tež symbole su rozdźělne. Znate a typiske su překřižowanej kosći kaž tež nop.

Pokładowa karta

Druhdy běše dobytwa za piratow tak wulka, zo dyrbjachu dźěl na tajnym městnje schować a pozdźišo wotewzać. Zo bychu schow tež zaso namakali, namolowachu sej piraća kartu. Tutu měješe kapitan łódźe přeco při sebi. Sta pak so tež, zo ju jemu pokradnychu, abo karta so zhubi. Tak nastachu stawizny a powědančka wo wšelakich pokładach. Hdźe woprawdźe ležachu, to wšak nichtó wjac njewědźeše. Njehladajo na to pytachu někotři hišće jara dołho za schowanymi pokładami abo za kartu.

Dawaja dźensa hišće piraća?

Ow haj, tež w 21. lětstotku su piraća hišće aktiwni. Před zapadnymi pobrjóhami Afriskeho kontinenta, wosebje při pobrjohach kraja Somalija, woni tež dźensa hišće wikowanske łódźe wurubjeja.
Tola dźensniši piraća njewurubja jenož łódźe na morju. Woni tež lětadła z namocu wobsadźa a kazaja sej potom wjele pjenjez za to, zo pušća pasažěrow zaso do swobody.
W času interneta mamy tež druhich piratow: To su ludźo, kiž kradnu sej ze syće informacije abo najnowšu hudźbu. Druzy zaso předawaja w interneće falšowane twory kaž časniki abo drasty za drohe pjenjezy.

horje

hlej tež: