Kak so poprawom astronawća w swětnišću zežiwja?

Pizza, kisałe neple, pražene kołbaski a druhdy samo tołsty steak: Tajke něšto sej astronawća tola warić njemóža, abo? Maja da tam horjeka docyła kuchnju z kachlemi a chłódźakom?

Jako prěnja swětnišćowa jědź buchu w 60tych lětach tak mjenowane energijowe kuski wuwite. To běše měšeńca z proteinow, tukow, cokora, płodow a worjechow, kiž bu do małych porcijow prasowana, sušena a do folije zapakowana, tak zo so dołho dźeržeše. K "piću" mějachu tehdy jabłukowu brěčku, kiž bě husta kaž zubna pasta. Wosebje wažna běše mjenujcy dobra znjesliwosć žiwidłow. Hač jědź astronawtam docyła słodźi, to nikoho njezajimowaše.

Mjeztym je so na polu swětnišćowych jědźow wjele stało. Dźensa móža sej astronawća samo spaghetti bolognese, šnicl, kołbaski abo pječeń z dobrej jušku słodźeć dać. Při tym pak dyrbi so na to dźiwać, zo spjelnjeja žiwidła wěste wuměnjenja: Dyrbja so dołho dźeržeć, mało městna zabrać, ale tohodla syćić a so spěšnje a lochko připrawić dać. Dalši problem je, zo čłowjekej škodźi, hdyž dlěje w bjezćežitosći (Schwerelosigkeit) přebywa. Wjetšina astronawtow ma po nawróćenju ze swětnišća ćeže z běhanjom abo njemóže na spočatku docyła wjace chodźić, dokelž so muskle a kosće přemało hibaja a tak spěšnje wottwarja (hlej rubrika "Naše ćěło"). Jědź astronawtow dyrbi tohodla wosebje wjele kalciuma a witamina D měć, kiž trjeba naše ćěło za zastaranje musklow a kosći. Dokelž njejsu astronawća w swětnišću UV-promjenjenju (Strahlung) wustajeni, njemóže ćěło - kaž pola nas na zemi - tute witaminy same tworić. Nimo toho njejsu astronawća w swětnišću tak hłódni a lačni. Tež to zaleži na bjezćežitosći, w kotrejž so začuće za słód a wóń změni. Tuž maja astronawća na to dźiwać, zo přeco dosć jědźa a pija. Hewak bychu swoje ćěło přez špatne zežiwjenje přidatnje wosłabili.
Byrnjež jědźe dźensa wobšěrniše a wjelestronske byli hač něhdy, njejsu žiwidła za wopytowarjow swětnišća dawno hišće optimalne. Kóždy astronawt smě sej štyri měsacy do lěta swój meni zestajeć. Ale to docyła tak lochko njeje, kaž sej to snano mysliće. Dyrbi so mjenujcy mjez 94 (!) jědźemi a napojemi rozsudźić, a smě wězo tež tu abo tamnu jědź wuspytać. Specialisća dźiwaja na to, zo so zestawa jědźow za zežiwjenje jednotliwca hodźi. Čerstwy sad a zeleninu maja jenož na prěnich dnjach w swětnišću. Wědomostnicy dźěłaja z połnej paru na tym, zo by so to změniło.
Tež wužiwanje sele a popjera njeje tak lochko móžne kaž pola nas doma w kuchni. Předstajće sej, astronawt wza selawku, a sól njepadnje na jědź, ale lěta dla bjezćežitosće po cyłej swětnišćowej staciji a zatyka drohotne mašiny a měrjenske aparaty! Tohodla je sól we wodźe rozpušćena a popjer płuwa we woliju.

horje

hlej tež: